5651 loglama nedir? Kimler zorunlu, nasıl yapılır

5651 loglama ne demek?

5651 sayılı "İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun", internet erişimi sağlayan tarafları tanımlar ve her birine yükümlülük verir. Evinde internet kullanan kişi "abone"dir; müşterisine internet açan işletme ise toplu kullanım sağlayıcı. Kanunun bu işletmeden istediği şey, ağını kullanan kişinin bir suç işlemesi hâlinde o kişiye ulaşılabilmesini sağlayacak kayıtları tutmasıdır.

Bu kayıtlara piyasada "log" denir; "5651 loglama" da bu kayıtların kanuna uygun biçimde tutulması, korunması ve saklanması işinin adıdır. Mevzuattaki karşılığı "erişim kaydı"dır. Önemli olan kelime değil, kaydın bir kişiye bağlanabilmesi: tarih, saat ve iç IP verildiğinde "bu bağlantıyı kim kullanıyordu" sorusuna cevap verebilmek.

Kimler kapsamda?

Kanun "ticari amaçla toplu kullanım sağlayıcı"yı kapsar. Uygulamada bu, müşterisine ya da ziyaretçisine internet açan her işletme demektir:

• Otel, pansiyon, apart
• Kafe, restoran, bar
• Nargile salonu, lounge
• Alışveriş merkezi, mağaza
• Yurt, dershane, kurs
• Klinik, hastane bekleme alanı
• Spor salonu, plaj, beach club
• Ofis, plaza, etkinlik alanı

Şifreyi duvara asmak, garsonun söylemesi ya da internetin ücretsiz olması bu tanımı değiştirmez. Ücretsiz sunulan erişimin "ticari amaçla" ifadesine girip girmediği hukukçular arasında tartışılan bir konudur; işletmenizin durumunu bir danışmanla netleştirin. Denetim ya da soruşturma geldiğinde "bizim Wi-Fi ücretsizdi" savunması tek başına yeterli olmayabilir.

Hangi kayıtlar tutulur?

Bir savcılık talebinde sorulan beş şey vardır. 5651 loglama sistemi bu beşini birlikte tutmalıdır; biri eksikse kayıt kişiye bağlanamaz.

Kim

Doğrulanmış misafir kaydı: telefon numarası ya da kimlik ile eşleşen kullanıcı. Ortak şifre kimseyi göstermez.

Ne zaman

Oturumun başlangıç ve bitiş zamanı; saat doğru ve güvenilir bir kaynağa (NTP) bağlı olmalı.

Nereden

Kullanıcıya verilen iç IP adresi, cihaz tanımlayıcısı (MAC) ve dışarı çıkarken kullanılan adres eşlemesi (NAT).

Nereye

Hedef IP adresi ve port. Sayfa içeriği ya da tam adres değil; HTTPS'te zaten görülemez.

Bütünlük

Günlük kayıtların değiştirilmediğini gösteren özet değeri (hash). Kayıt tutmak yetmez, değişmediğini gösterebilmek gerekir.

Tam adres (URL) ve sayfa içeriği bu listede yoktur. HTTPS trafiğinde bunlar zaten görülemez; görmek için trafiği açmak gerekir ki bu ayrı ve çok daha ağır bir müdahaledir. Kanunun istediği, misafirin ne okuduğu değil, kim olduğu ve ne zaman nereye bağlandığıdır.

Ne kadar süre, nasıl saklanır?

Yönetmelik erişim kayıtlarının iki yıl saklanmasını ve her gün için bir bütünlük değeri üretilmesini ister. Bütünlük değeri, o günün kayıtlarının sonradan değiştirilmediğini gösteren özettir; talep geldiğinde kaydı vermek yetmez, değişmediğini de gösterebilmek gerekir.

Bu iki şart, "kayıt tutan bir cihaz koyduk" ile "5651 loglama yapıyoruz" arasındaki farktır. İşletmedeki tek bir diskte duran kayıt iki yıl boyunca elektrik kesintisine, hırsızlığa, formatlanan bilgisayara ve sahipliğin el değiştirmesine dayanmak zorundadır. Kayıt tutmanın en zayıf halkası çoğu zaman tutmak değil, iki yıl sonra hâlâ elde olmasıdır.

Nitelikli zaman damgası bu özetin "o gün vardı" iddiasını üçüncü bir tarafa ispat eder ve piyasada yaygın sunulur. Kanun metninde damganın kendisi değil bütünlük değeri geçer; damgayı bir ispat kolaylığı olarak düşünün, kayıt düzeninin yerine geçen bir şey olarak değil.

Kayıt tutulmazsa ne olur?

Asıl soru denetimde değil, olay çıktığında sorulur. Ağınıza bağlanan biri dolandırıcılık, hakaret ya da yasa dışı bahis gibi bir suç işlerse kolluk IP adresinden doğrudan işletmenize ulaşır. Bağlantıyı kimin kullandığını gösteremeyen işletme, soruşturmanın muhatabı olarak kalır. Kanun ayrıca yükümlülüğünü yerine getirmeyen sağlayıcı için idari para cezası öngörür; tutarlar her yıl yeniden değerlendiği için burada sayı vermiyoruz, güncel tutarı mevzuattan doğrulayın.

5651 loglama nasıl yapılır: cihaz mı, bulut mu?

Hangi modeli seçerseniz seçin üç soru sorun: misafir nasıl doğrulanıyor, iki yıl sonra kayıt nerede olacak, günlük bütünlük değeri kim tarafından ve nasıl üretiliyor. Bu üçüne net cevap vermeyen sistem, kanunun istediği şeyi yapmıyor demektir.

Sardera ile 5651 loglama

Sardera Misafir Wi-Fi, loglama yükümlülüğünü tek başına satılan bir hizmet olarak kurar; restoran paketi ya da otel yazılımı şartı yoktur. Misafir telefonunu SMS ile doğrular ve 60 gün tanınır; her oturum iç IP, cihaz, NAT eşlemesi ve hedef IP/port ile kaydedilir; günlük paketler imzalanıp zincire bağlanır ve 740 gün saklanır. Alan adı bazında filtre profilleri şube başına uygulanır. Otele giden tek şey router'dır; hesap, sahada gerçek cihazla yapılan testten sonra açılır.